Mielec


Odnośnik - mapa strony
Odnośnik - dane kontaktowe
Odnośnik - strona główna









podkarpacki skarb kultury
SALA KRÓLEWSKA W MIELCU



Mielec może się poszczycić niezwykle cenną, wręcz unikatową w skali kraju barwną kolekcją oryginalnych obrazów olejnych pędzla Konstantego Niemczykiewicza, przedstawiających wizerunki władców Polski wg słynnego polskiego artysty malarza Jana Matejki (1838-1892). Dziełu z lat 1908-1909 dodaje blasku kilkadziesiąt barwnych herbów dawnych ziem i województw Rzeczypospolitej, namalowanych wg wzorów z epoki jagiellońskiej. Obok historycznych książąt i królów Konstanty Niemczykiewicz umieścił Tadeusza Kościuszkę - bohatera Rzeczypospolitej Obojga Narodów i Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej - oraz księcia Józefa Poniatowskiego, także świetlaną postać z czasów walk o wolność i niepodległość Polski. Mielecki fryz uzupełniają trzy alegoryczne obrazy pędzla Stanisława Dębickiego, ze sceną główną zatytułowaną "Matka Boska Częstochowska z Dzieciątkiem adorowana przez lud" oraz bocznymi - "Hołdem trzech stanów oddawanym Matce Boskiej Częstochowskiej" i "Alegorią powstań narodowych". Piękny fryz galerii portretowej ozdobiono sztukaterią.

Konstanty Niemczykiewicz, autor mieleckiej galerii polskiego majestatu królewskiego, był lwowskim artystą - krakowianinem z urodzenia, uczniem słynnego mistrza Matejki w Krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych, profesorem rysunku w V gimnazjum we Lwowie. Z pomocą lwowianina Piotra Błońskiego wykonał tytaniczną pracę. Wszystkie obrazy i herby powstały w okresie 7 lipca 1907 - 29 grudnia 1909 roku. Ich przeznaczeniem była patriotyczna ozdoba sali posiedzeń rady powiatowej w Mielcu, w jej nowej siedzibie. Projektantem eklektycznego budynku był architekt Jan Ostoja Stobiecki. Budowlę postawiła firma Jana Noworyty, prace snycerskie wykonał Józef Schab, a roboty ślusarskie Wiktor Ślęzak. 22 grudnia 1909 r. gmach z Salą Królewską poświęcił ksiądz proboszcz Jan Mleczko z Przecławia.

Jak powszechnie wiadomo, w latach 1890-1892 Jan Matejko namalował swój znany cykl rysunkowy - "Poczet książąt i królów polskich". Te 44 rysunki zostały opublikowane w formie reprodukcji światłodrukowych, wykonanych w roku 1892 r. w drukarni Maurycego Perlesa w Wiedniu. Album matejkowskich czarno-białych rycin posłużył zdolnemu uczniowi mistrza Jana za wzór, z tą różnicą, że na poczet mielecki złożyły się obrazy barwne, w niektórych przypadkach namalowane prawdopodobnie z udziałem żywych modeli pozujących Konstantemu Niemczykiewiczowi. W jego imaginacji wizerunki pocztu władców Polski różniły się wieloma szczegółami od ujęć znanych w pierwowzorze.

Osobliwość mieleckiej Sali Królewskiej została uwypuklona przez Urząd Miejski w Mielcu, kiedy milenijny, wyjątkowy rok 2000 i przełom tysiącleci uczczono wydaniem pierwszego miejskiego kalendarza artystycznego z wybranymi dwunastoma postaciami z portretów Niemczykiewicza:

  • Mieszko I (935-992) - pierwszy historyczny władca Polski, książę z dynastii Piastów, który w 966 roku wprowadził nasz kraj na drogę chrześcijaństwa;

  • Bolesław I Chrobry (967-1025) - pierwszy król Polski, koronowany w 1025 roku;

  • Leszek Biały (1186-1227) - za panowania tego władcy senioralnego, księcia krakowskiego i sandomierskiego, z jego kancelarii wyszedł pierwszy, jaki znamy dokument z zapisem nazwy miejscowości Mielec;

  • Kazimierz Wielki (1310-1370) - "zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną", tworzył nasz kraj jako państwo prawa i założył Akademię Krakowską - pierwszą w Polsce wyższą uczelnię; za jego sprawą pojawiła się legenda o zamku w Rzemieniu, tudzież prawdopodobnie w czasach tego króla powstało pierwsze na ziemi mieleckiej miasto - Przecław;

  • św. Jadwiga (1372-1399) - królowa Polski, którą podczas pielgrzymki w Polsce w 1997 r. Ojciec Święty Jan Paweł II ogłosił świętą; w XIV wieku młodziutkiej królowej sprzyjały wpływowe rody Gryfitów i Leliwitów, a u schyłku jej krótkiego panowania powstało miasto Rzochów - nieco młodsze od Przecławia, lecz starsze od Mielca, które od 1985 r. znajduje się w granicach miasta Mielca;

  • Władysław Jagiełło (1351-1434) - w zwycięskiej bitwie pod Grunwaldem (15 lipca 1410 r.) pod sztandarami tego króla służyli zbrojnym pocztem rycerze herbu Gryf, którzy od 1405 r. byli właścicielami Mielca i później na jego gruntach założyli miasto;

  • Kazimierz Jagiellończyk (1427-1492) - król Polski, który swemu dworzaninowi Janowi (II) Mieleckiemu herbu Gryf wydał w 1457 roku królewski przywilej na magdeburskie prawa dla Mielca, co w akcie lokacyjnym z 1470 r. potwierdził Janowi (III) Mieleckiemu i jego bratu Bernardynowi;

  • Aleksander (1461-1506) - król Polski, który na prośbę swego zaufanego dworzanina Stanisława Mieleckiego herbu Gryf zatwierdził i transsumował kolejne zezwolenie na lokację miasta, wydanym w dokumencie z 3 czerwca 1502 r. w celu przywrócenia praw miejskich po najeździe Tatarów i nieszczęśliwym pożarze zabudowań Mielca, ledwie postawionych przez pierwszych mieleckich mieszczan;

  • Zygmunt I Stary (1467-1548) i Zygmunt II August (1520-1572) - panowanie obu królów kojarzy nam się ze Złotym Wiekiem dla Polski. Tymczasem był to także okres największych zaszczytów, jakich dostąpili ówcześni właściciele miasta Mielca, znakomici członkowie rycerskiego rodu pieczętującego się herbem Gryf. Oto Stanisław Mielecki w latach 1515-1532 zasiadał w radzie królewskiej jako kasztelan połaniecki i kasztelan zawichojski. Również jego dwaj synowie i wnuk należeli do senatorskiej elity dworu królewskiego na Wawelu, będąc w radzie królewskiej. Jan (IV) Mielecki jako rotmistrz królewski walczył w zwycięskiej bitwie pod Obertynem (1531), a następnie został wojewodą podolskim i marszałkiem wielkim koronnym oraz hetmanił wojskom koronnym w udanej wyprawie do Inflant (1557). Z kolei Sebastian Mielecki był kasztelanem krakowskim, a więc zaraz po królu i biskupach piastował najwyższą godność w państwie, jeden z głównych uczestników obrad sejmowych nad utworzeniem polsko-litewskiej Unii Lubelskiej (1569). Także Mikołaj Mielecki - syn Jana (IV) i mąż księżniczki Elżbiety Radziwiłłówny - to niezwykła postać: ulubieniec króla Zygmunta II Augusta, poseł i negocjator królewski na dworze węgierskim w Budapeszcie, uczestnik rozmów polsko-litewskich przed zawiązaniem Unii Lubelskiej, wojewoda podolski, hetman wojsk koronnych w wyprawie do Mołdawii (1572), zwycięski obrońca Rzeczypospolitej Obojga Narodów przed wojskami chana krymskiego, kandydat na króla Polski z ugrupowania życzącego sobie elekcji "Piasta";

  • Stefan Batory (1533-1586) - za tego monarchy wspomniany wojewoda podolski Mikołaj Mielecki już w 1575 r. otrzymał buławę hetmana wielkiego koronnego - najwyższego dowódcy wojsk polskich; obok tegoż króla i kanclerza wielkiego koronnego Jana Zamojskiego ponownie uczestniczył jako hetman wielki koronny w wielkiej i zwycięskiej wyprawie przeciwko Moskwie (1579-1580) oraz bezpośrednio dowodził wojskami królewskimi, zdobywając m.in. silną twierdzę Połock i zamek Sokół.

  • Jan III Sobieski (1624-1696) - król Polski, który wsławił się w bojach już jako hetman wielki koronny; w krytycznej chwili stanął na czele wszystkich zjednoczonych sił wojskowych Europy w bitwie pod Wiedniem (1683), a kwitując ogromne zwycięstwo chrześcijaństwa i złamanie potęgi tureckiej, powiedział w rzymskim stylu: "Przybyłem, zobaczyłem - Bóg zwyciężył".

W pierwszych latach istnienia sali obrad władz powiatowych, w centralnym miejscu ściany głównej wisiał portret cesarza austro-węgierskiego Franciszka Józefa I (początkowo portret popiersia z młodszym wizerunkiem cesarza, w 1910 r. zawisł w zamian duży obraz ze stojącym władcą o obliczu z realnej epoki). Z chwilą odzyskania przez Polskę niepodległości, właściwie wraz z wyzwoleniem Mielca ze 146-letniej niewoli (30 października 1918 r.) wszelkie austriackie symbole władzy przestały być w tym mieście eksponowane. U zarania II Rzeczypospolitej ścianę ozdobiono godłem państwowym. W 1957 r., podczas obchodów 500-lecia miasta, pod orłem wmurowano tablicę pamiątkową. Od kilkunastu lat tę centralną ścianę nad sceną zdobią jeszcze dwa portrety przedstawiające sławnych Polaków: Mieczysława Karłowicza (1876-1909) - skrzypka i kompozytora muzyki symfonicznej, patrona Państwowej Szkoły Muzycznej I i II stopnia w Mielcu oraz Fryderyka Chopina (1810-1849) - pianisty i najsłynniejszego na świecie polskiego kompozytora muzyki fortepianowej.

Wyłączając prace konserwatorskie z drugiej połowy lat 70. XX stulecia, wykonane pod kierownictwem prof. Ingi Sapetowej z Rzeszowa, mielecki poczet książąt i królów w stanie nietkniętym przetrwał szczęśliwie obie wojny światowe (1914-1918 i 1939-1945) i od ponad 100 lat znajduje się nieprzerwanie w tym samym miejscu, tj. w Sali Królewskiej przy ul. Tadeusza Kościuszki 10.

Od 2007 r. zabytkowy budynek z lat 1907-1909 przy ul. Kościuszki 10 (pierwotnie siedziba rady powiatowej w Mielcu, teraz regionalne centrum edukacji muzycznej) jest sukcesywnie i gruntownie odnawiany. Obecnie, na przełomie lat 2014/2015, trwają prace budowlano-konstrukcyjne, dzięki którym pod sceną auli czyli Sali Królewskiej powstanie winda do chowania lub ustawiania na podium wielkogabarytowych instrumentów, np. fortepianu czy pianina. W ostatnich latach Państwową Szkołę Muzyczną I i II stopnia (z wydziałami instrumentalnymi i wokalistyką) wsparto funduszami z programu operacyjnego "Infrastruktura Szkolnictwa Artystycznego Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego". W finansowaniu remontu tej placówki artystycznej bierze udział wspomniane ministerstwo oraz Centrum Edukacji Artystycznej w Warszawie, Starostwo Powiatowe w Mielcu, Urząd Marszałkowski Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie i Podkarpacki Konserwator Zabytków z Przemyśla. Wsparcia udzielili także inni donatorzy, w tym austriacki Kronospan oraz firmy mieleckie, m.in. ITL Zbigniewa Kamińskiego i Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej z prezesem Markiem Bąbałą. W efekcie zrewitalizowania swojej siedziby PSM dysponuje ponad dwudziestoma salami dydaktycznymi, kameralnymi salami muzycznymi, profesjonalnym studiem nagrań i przede wszystkim piękną Salą Królewską dla ok. 100 osób (jest to jeden z tych mieleckich skarbów kultury, które potrafią zaskoczyć, zadziwić i oczarować nie tylko przybysza-turystę, ale i rodowitych mielczan. Galeria barwnych portretów polskich władców, królów i książąt oraz herbów ziemskich i wojewódzkich dawnej Rzeczypospolitej, należy do "cudów Podkarpacia". Nierzadko stanowi główny cel zwiedzania, a także jest atrakcyjnym tłem fotografujących się wycieczek i turystów z Polski i zagranicy. Salę Królewską z wyposażeniem i wystrojem można obejrzeć także w miniaturze 1:34, która jest dziełem modelarza Huberta Pomiankiewicza).

Edward Michocki


Logo miasta Mielca

 Oficjalny serwis Urzędu Miejskiego w Mielcu
 Wszelkie prawa zastrzeżone © 1999-2016
Odnośnik - Biuletyn Informacji Publicznej Informacja dla osób niesłyszących i głuchoniemych | Plan miasta
Polityka prywatności | Porady i formularze | Adresy | Najwięksi pracodawcy